ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΚΑΠΟΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΔΕΣ

Η Ένταξη των Καραμανλήδων στην Ελληνική Κοινωνία

Οι Καραμανλήδες μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάνης άρχισαν να έρχονται στην Ελλάδα από το έτος το 1924. Η ένταξη τους στην Ελληνική Κοινωνία δεν έγινε πολύ εύκολη. Οι άνδρες παρόλο που ξέρανε σε μικρό επίπεδο τα ελληνικά οι γυναίκες μέχρι σύντομο χρονικό διάστημα δε μιλούσανε τα ελληνικά. Αυτό καθυστέρησε την ένταξη τους στην Ελληνική Κοινωνία. Ένας λόγος παραπάνω ήταν ότι διασκορπίστηκαν σε χωριά. Συνήθως στη Μακεδονία και τη Θράκη εγκαταστάθηκαν. Δηλαδή όπως εξηγεί ο Άγιος Αρσένιος ο Καππαδόκης, έγιναν ` Γαρμάν Τσορμάν` δηλαδή έγιναν κομμάτια στην ελληνική γη. Όμως ακόμη κι σήμερα στις γιορτές και σε σημαντικές μέρες η γλώσσα της τελετής είναι η Τουρκική. Κατά τα λεγόμενα υπάρχουν ακόμα κάποια χωριά που μιλιούνται ακόμη τα τουρκικά με την καππαδοκική προφορά η οποία σιγά σιγά εγκαταλείπεται στην Τουρκία.

Επίσης ένα άλλο παράδειγμα της γλώσσας που μιλούσαν είναι η ομιλία ενός δημάρχου με τον Αρχηγό της τότε Ελλάδας τον Μεταξά. Η οποία η ομιλία ξεκινάει στα ελληνικά μια παράγραφο και τα υπόλοιπα στα τουρκικά. Αυτό δείχνει ότι μέχρι το 1939 ακόμη και οι αρχηγοί των κοινωνιών των Καραμανλήδων παρόλο που είχαν μια άμεση επικοινωνία με το κράτος δε μπορούσαν να μιλήσουν τη γλώσσα του κράτους. Θα βρείτε κάποια αποσπάσματα της ομιλίας του δημάρχου στις τελευταίες σελίδες.

Οι Καραμανλήδες γιατί μιλάνε ακόμα τα τουρκικά;

Μια θεωρία που ισχυρίζεται στην Ελλάδα είναι η εξής. Ότι Οι Σελτζούκοι Τούρκοι υποχρέωσαν το λαό της Καππαδοκίας ή να μιλάνε τα ελληνικά και να γίνουν Μουσουλμάνοι ή να παραμένουν Χριστιανοί και να εγκαταλείπουν τη γλώσσα τους. Όταν μελετάμε το πληθυσμό της Καππαδοκίας δεν είναι πολύ λογική θεωρία.

Οι Καραμανλήδες που ήρθαν από την Τουρκία το 1924 δεν είχαν άλλη γλωσσική επιλογή. Εκτός από τα τουρκικά δε μιλούσανε άλλη γλώσσα. Κατά τα γραμμένα της Καθηγήτριας Ευαγγελίας Μπαλτά, στη Καππαδοκία από τα 86 Χριστιανικά χωριά μιλούσαν τα 60 τουρκικά. Τα υπόλοιπα την ελληνική με μια πολύ διαφορετική διάλεκτο. Αυτή η ελληνική διάλεκτος σχεδόν εξαφανίστηκε. Τα τουρκικά με την καππαδοκική προφορά μιλιούνται ακόμα και σε πολιτιστικό επίπεδο και σε κοινωνικό επίπεδο. Αλλά κι αυτό σύντομα μπορεί να εξαφανιστεί. Με την επιρροή της εκπαίδευσης τα αμιγώς χωριά διασπούνται και πλέον μπαίνουν στα αμιγώς καραμανλίδικα χωριά μια `κεντρο-ελληνική` ιδεολογία. Τα τουρκικά τραγούδια μεταφράζονται στα ελληνικά και αυτό ίσως μπορεί να θεωρηθεί ένα τέλος ενός πολιτισμού.

Οι Καραμανλήδες και το Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο

Κατ’ αρχάς τι είναι το Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο; Το Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο είναι ένα ίδρυμα που ιδρύθηκε με την ενθάρρυνση της Διοίκησης της Άγκυρας για το σκοπό να βγάλει το Οικουμενικό Πατριαρχείο από τα εδάφη της Τουρκίας το 1922. Στην ίδρυση του Πατριαρχείου αυτού έπαιξε μεγάλο ρόλο ένας Καραμανλής ο Παπά Ευθύμ Καραχισαρίδης. Ο Καραχισαρίδης μετά από μια διαφωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, προσπάθησε να μαζέψει όλους τους Καραμανλήδες κάτω από ένα `Εθνικό` Πατριαρχείο. Και με τις βοήθειες της Άγκυρας, ορίζοντας κάποιους Μητροπολίτες ( Κάποιους με βία) ολοκλήρωσε την ίδρυση του Τουρκορθόδοξου Πατριαρχείου στην Καισάρεια. Κατά τα γραμμένα του Καθηγητή Ελτσίν Ματζάρ πήρε την υποστήριξη πολλών Καραμανλήδων από τον δυτικό Πόντο μέχρι την Καππαδοκία. Αλλά μετά την Ανταλλαγή Πληθυσμών μεταξύ των δύο χωρών, έφυγαν και οι Καραμανλήδες. Διότι ήταν Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Το Πατριαρχείο αυτό το 1924 μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη με την ειδική άδεια του Μουσταφά Κεμάλ Πασά. Επίσης με τον Παπά- Ευθύμ, 64 άτομα δεν στάλθηκαν με την ανταλλαγή. Έκτοτε επιβιώνει αυτό το Πατριαρχείο στην Κωνσταντινούπολη. Από τότε που μετακόμισε στην Πόλη, ο ρόλος που έπαιξε ήταν πιο πολύ να διασπάσει την κοινότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Πολλές φορές το κατάφερε. Αλλά στο τέλος και τα δύο Πατριαρχεία έμειναν δίχως κοινότητες.

Οι Καραμανλήδες και η Ορθοδοξία

Οι Καραμανλήδες είχαν μια άμεση και πολύ δεμένη σχέση με την Ορθοδοξία. Τα περισσότερα καραμανλήδικα βιβλία είναι πάνω στην εκκλησία και την Ορθοδοξία. Σε αυτά τα βιβλία είχαν ένα παράξενο μουσουλμανικό λεξιλόγιο. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο που ασκούσε μια κεντρο-ελληνική πολιτική και εκπαίδευση, αυτό στους Καραμανλήδες πέρασε μόνο ως γραφή. Σε περισσότερα θρησκευτικά βιβλία των Καραμανλήδων έγραφε αυτή η εξήγηση : Τύποις εξεδόθη εις Τουρκικήν απλήν διάλεκτον προς ωφέλειαν των χρείαν εχόντων απλουσάτων εκείνων ευσεβών Χριστιανών.

Οι πρώτες καραμανλήδικες γραφές βγήκαν μεταξύ 1780-1810 από τον Σεραφείμ της Άγκυρας. Ο οποίος ήταν από την Αττάλεια και με μεγάλη πιθανότητα ήταν Καραμανλής. Δεν υπάρχουν γραπτά κείμενα αν οι Καραμανλήδες έκαναν της λειτουργίες τους στα τουρκικά. Αλλά είναι σίγουρο πως διάβαζαν το Ευαγγέλιο και τις προσευχές τους στα τουρκικά. Η καλύτερη απόδειξη γι’ αυτό είναι το `ΙΠΑΤΕΤΝΑΜΕ` δηλαδή το Προσευχητάριον που τυπώθηκε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο το 1840.



Επίσης το Ψαλτήριον στα καραμανλίδικα είναι στην παρακάτω είκονα.





Θα βρείτε παρακάτω κάποια άλλα παραδείγματα.



Η Καραμανλήδικη Γλώσσα και οι Ιδιαιτερότητές της

Η Καραμανλήδικη γλώσσα είναι μια τοπική καππαδοκική προφορά της τουρκικής γλώσσας, με τουρκική γραμματική και πλούσιο λεξιλόγιο. Η μοναδική επιρροή από τη γλώσσα του Οικουμενικού Πατριαρχείου η οποία ήταν η ελληνική ήταν μόνο κάποιες θρησκευτικές λέξεις. Οι Καραμανλήδες (αν ήταν) τη μητρική τους γλώσσα τη διατήρησαν με προσοχή. Ακόμη και στην Πόλη που ζούσανε ανάμεσα σε μια συντριπτική Ρωμαίικη Κοινότητα γράφανε Καραμανλήδικα (τουρκικά με ελληνικούς χαρακτήρες). Το βλέπουμε σε κάποιους τάφους στο Ορθόδοξο Νεκροταφείο του Βαλουκλιού. Μπορείτε να τα συναντήσετε και στην είσοδο της Μονής Ζωοδόχου Πηγής της Κωνσταντινούπολης. (Θα βρείτε επίσης κάποια παραδείγματα στο τέλος της εργασίας.)

Τέλος, για κάθε θρησκευτική λέξη βρήκαν τις αντίστοιχες λέξεις οι οποίες μπορεί να μην ήταν τουρκικές αλλά ήταν στη χρήση των Μουσουλμάνων Τούρκων. Θα βρείτε κάποια παραδείγματα από κάτω.

Σουλτάν Βαλιτουλλάχ – Παναγία

Σέρασκερ – Αρχάγγελοι

Ουτσλού Τεσλίς – Αγία Τριάδα

Αλλάχ – Θεός

Ιπατετναμέ – Προσευχητάριον

Ιντζίλι Σερίφ – Ευαγγέλιο

Ζεπούρι Δαβίδ – Ψαλτήριον

Εσκί Αχίτ – Παλαιά Διαθήκη

Σεμαβή Πατισάχ - Βασιλεύ Ουράνιε

Ιζζέτ Πετερέ, Ογουλά βε Αζίζ Ρουχά - Δόξα Πατρί και Υιό και Άγιο Πνεύματι



Κάποιες θεωρίες που ειπώθηκαν και λέγονται για τους Καραμανλήδες και τους Τουρκόφωνους Έλληνες είναι ως εξής.

- Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί που ζούσαν στο Σουλτανάτο Καραμανίας υποχρεώθηκαν να μιλάνε τουρκικά όπως και όλοι. Γιατί η γλώσσα του Σουλτανάτου της Καραμανίας ήταν η τουρκική και η ομιλία της ήταν υποχρεωτική. Αλλά αυτό ίσχυε και στα σπίτια και όχι μόνο σε δημόσιους χώρους; Ο Πορθητής που πήρε τη Καραμανία το 1462* εξόρισε τους Καραμανλήδες σε διάφορα μέρη της Αυτοκρατορίας για να μην ενωθούν ξανά για εξέγερση. Οι κοινότητες που λέμε Τουρκόφωνοι Έλληνες μπορεί να ήταν μια συνέπεια αυτής της εξορίας. Επίσης οι Καραμανλήδες είναι μια πιο προχωρημένη κατάσταση των Τουρκόφωνων Χριστιανών. Γιατί εκεί που ζούσανε δεν αποτελούσαν μειονότητα μέσα στη Χριστιανική Μειονότητα. Αντιθέτως ήταν πλειοψηφία.

- Ακριβώς εδώ μπορούμε να θέσουμε τη δεύτερη θεωρία. Ότι οι Τούρκοι απαγόρευσαν την ομιλία της ελληνικής γλώσσας σε ορισμένα μέρη της επικράτειάς τους. Παραδείγματος Χάριν, στη Καππαδοκία, τη Μπάφρα και Σαμψούντα, σε κάποια μέρη της Προύσας επίσης σε πολλές περιοχές της Πισιδίας και Κιλικίας (Αττάλεια, Μάκρη, Άδανα, Αλάνια και Μούγλα). Οι Τουρκόφωνες Κοινότητες δεν ήταν μόνο στην Καππαδοκία. Δηλαδή σε πιο ασήμαντες περιοχές και όχι σε αστικά κέντρα.

- Η τρίτη θεωρία είναι ως εξής. Οι Ελληνόφωνοι Καππαδόκες υποθέτουν πως το όνομα Καράμαν έρχεται από τις λέξεις Καρά Ιμάν. Δηλαδή Μαύρη Πίστη. Για να ξεχωρίσουν τους Χριστιανούς από τους Μουσουλμάνους Τούρκους. Αλλά οι ίδιοι οι Καραμανλήδες το εξηγούν ότι Καρά Ιμάν σημαίνει `Βαθιά Πίστη`. Οι Καραμανλήδες το θεωρούν βασιζόμενοι στη Βαθιά Πίστη τους.

Το Τη Υπερμάχω στα τουρκικά.

Οι Καραμανλήδες

Οι Καραμανλήδες

Όταν μιλάμε για το συγκεκριμένο θέμα η βασική μας ερώτηση πρέπει να είναι η εξής : Ένας πολιτισμός που υπόκειται από μια κυριαρχική εξουσία να αποτάσσεται σε μια άλλη γλώσσα που δεν έχει καμία σχέση με την μητρική γλώσσα του κατά πόσο ταυτίζεται μ’ αυτή τη γλώσσα; Σε ποιο επίπεδο; Επίσης είναι μια συνολική ή ατομική κίνηση; Δυστυχώς δεν υπάρχουν ολοκληρωτικές έρευνες στη συγκεκριμένη περίπτωση. Αν υπάρχουν ή είναι τραβηγμένες και στολισμένες από εθνικιστικές αρχές και είναι μόνο σε μέγεθος αναφοράς ή βασίζονται σε μυθιστορήματα.

Οι Τούρκοι τους αποκαλούν Τούρκους διότι μιλάνε τουρκικά και έχουνε τα ίδια έθιμα με τους Τούρκους. Ενώ οι Έλληνες τους αποκαλούν Έλληνες που έχασαν τη γλώσσα τους υπό πίεση των Τούρκων.

Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου ο Νίκος Μαραντζής εξηγεί αυτή τη θεωρία για τους Τουρκόφωνους Πόντιους. Η συγκεκριμένη θεωρία δηλώνει ότι αυτά τα πλήθη έχασαν τη μητρική τους γλώσσα με 2 επιλογές. Ή θα διάλεγαν τη γλώσσα τους και θα γινόντουσαν Μουσουλμάνοι Ή θα διάλεγαν τη θρησκεία τους και θα μιλούσαν τουρκικά.

Το πρώτο ερώτημα που θα ήθελα να θέσω είναι το εξής. Γιατί αυτό το εφάρμοσαν μόνο στην Καππαδοκία και τον Πόντο; Και όχι σε πιο μεγάλες και αστικές πόλεις που ήταν πιο κοντά στα λιμάνια και θα μπορούσαν να επηρεαστούν πολύ πιο εύκολα από άλλες δυνάμεις. Παραδείγματος Χάριν η Κωνσταντινούπολη που ήταν πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας γιατί δεν επηρεάστηκε από αυτές τις κινήσεις;

Θα ήθελα να αναλύσω το αντικείμενό μου τους Καραμανλήδες :

Οι Καραμανλήδες γιατί γράφανε με ελληνικούς χαρακτήρες στα τουρκικά;

Το θέμα των Καραμανλήδων είναι ακόμα ένα περίεργο θέμα. Δε μπορούμε να μιλήσουμε με ακριβή στοιχεία! Ήταν Τούρκοι; Ή απλώς ήταν Τουρκόφωνοι Έλληνες; Και αφού ήταν Έλληνες γιατί είχαν ταυτιστεί τόσο με την τουρκική γλώσσα; Αυτοί που γράφανε με αρμένικους χαρακτήρες στα τουρκικά σε ποια ομάδα ανήκαν; Ήταν ένα κομμάτι των Καραμανλήδων; Ας υποθέσουμε ότι επηρεάστηκαν από τους Τούρκους. Τότε αυτός ο κανόνας γιατί δεν ίσχυε για τους Ρωμιούς της Κωνσταντινούπολης ή της Σμύρνης; Επίσης, ας υποθέσουμε ότι με το ζόρι ή να πούμε διαφορετικά, υπό πίεση τα μιλούσαν τα τουρκικά, τότε γιατί συνέχισαν να τα μιλάνε μεταξύ τους στην Ελλάδα; Αυτό το ίχνος δεν έπαψε να υπάρχει. Ας γυρίσουμε στην αρχή. Γιατί γράφανε με ελληνικούς ή αρμένικους χαρακτήρες; Προφανώς επηρεάστηκαν από το κύριο πληθυσμό της πίστης τους. Απορροφήθηκαν με κυριολεκτική έννοια. Και το αλφάβητο μπορεί να ήταν το προϊόν της ομογενοποίησης . Μη ξεχνάμε ότι Ο Οικουμενικός Πατριάρχης ασκούσε μια θρησκευτική εξουσία πάνω σε όλους τους Ορθοδόξους λαούς. Και οι Καραμανλήδες την ελληνική γραφή μπορεί να υιοθέτησαν υπό αυτές τις συνθήκες. Γιατί στη καραμανλήδικη γραφή ναι μεν υπήρχαν ελληνικές λέξεις αλλά η γραμματική ήταν ξεκάθαρη τουρκική. Οι Καραμανλήδες είναι ένας πολύ ενδιαφέρον λαός και πρέπει να εξερευνηθούν λεπτομερώς.

Οι λεγόμενοι Τούρκοι μισθοφόροι του βυζαντινού στρατού, τι έγιναν αφότου μπήκαν οι Τούρκοι στην Μικρασία μετά τη νίκη του Ματζικέρτ; Μήπως ήταν μια περίπτωση των Ελληνογενέων Τουρκοκρητικών; Οι οποίοι είχαν αλλαξοπιστήσει επί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Και αυτοί οι μισθοφόροι του βυζαντινού στρατού είχαν αλλαξοπιστήσει έτσι; Είναι ένα αμφισβητούμενο και μη ξεκάθαρο θέμα. Γιατί στα καλά καθούμενα δεν ταυτίζεται ένας πολιτισμός με τον άλλον.

Στην Ελλάδα πάντα μιλάμε για τον Ελληνισμό του Πόντου, της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης αλλά ποτέ για τον Ελληνισμό της Καππαδοκίας. Αυτό πρόκειται για το ότι ο λαός της Καππαδοκίας σε συντριπτικό αριθμό ήταν Τουρκόφωνος;

Από την άλλη ας πούμε ότι οι Τούρκοι τους απαγόρευσαν την ελληνική γλώσσα. Αυτή η πολιτική γιατί δεν ίσχυε για τους Φαρασιώτες; Οι οποίοι μιλούσαν μια ελληνική διάλεκτο της Καππαδοκίας, την Φαρασιώτικη γλώσσα.

Στο θρησκευτικό βιβλίο τους Μοναχού Παϊσίου ( Γέροντας Παΐσιος) που αναφέρεται στον τότε Παπά Αρσένιο ( νυν Άγιος Αρσένιος) υπάρχει ένα σημαντικό σημείο. Ότι ο Άγιος Αρσένιος διάβαζε το Ευαγγέλιο στα ελληνικά, στα φαρασιώτικα και στα τουρκικά. Άρα όλοι αυτοί ζούσανε μαζί. Κι οι Ελληνόφωνοι κι οι Τουρκόφωνοι. Και πάλι στο ίδιο του βιβλίο αναφέρεται μια ομιλία του Αγίου Αρσενίου σε μια λειτουργία που μιλάει με τον Άγιο Χαράλαμπο. Αυτή η ομιλία γίνεται στα τουρκικά παρόλο που ο Άγιος Αρσένιος ήξερε και ελληνικά.

Τέλος, ένα άρθρο από το περιοδικό `ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ – ΟΡΤΟΝΤΟΚΣΙΑ` αναφέρει για την κατάσταση κάποιον τουρκόφωνων Χριστιανών. Το άρθρο αυτό υπονοεί πως οι Καραμανλήδες ήταν Μουσουλμάνοι Τούρκοι οι οποίοι αλλαξοπίστησαν επί του Καραμάνογλου Μεχμέτ και ότι ήταν μια κίνηση η οποία δεν είχε τόση σημασία όση στην Οθωμανική περίοδο του 16ου αιώνα. Σύμφωνα με το άρθρο, ο Καραμάνογλου Μεχμέτ άρχισε να μην βλέπει. Έκαναν λειτουργία οι Χριστιανοί όλη την νύχτα στην θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Και το πρωί έβαλαν το λάδι του κανδηλιού στα μάτια του Σουλτάνου. Μετά το γεγονός αυτό ο Καραμάνογλου άρχισε να βλέπει.

Το άρθρο γράφει μέχρι εδώ για αυτό το γεγονός. Αλλά αν το συγκρίνουμε με τα δεδομένα της εποχής μπορούμε να κάνουμε το εξής σχόλιο. Μπορεί να αλλαξοπίστησε ο Καραμάνογλου, μετά από αυτό το θαύμα και να υποχρέωσε το λαό του να αλλαξοπιστήσει. Είναι μια πιθανότητα και δεν είναι αδύνατον για τα δεδομένα της εποχής.